ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๕๔๘ บัญญัติว่า
“บิดาจะจดทะเบียนเด็กเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายได้ต่อเมื่อได้รับความยินยอมของเด็ก และมารดาเด็ก
ในกรณีที่เด็กและมารดาเด็กไม่ได้มาให้ความยินยอมต่อหน้านายทะเบียนให้นายทะเบียนแจ้งการขอจดทะเบียนของบิดาไปยังเด็กและมารดาเด็ก ถ้าเด็กหรือมารดาเด็กไม่คัดค้าน หรือไม่ให้ความยินยอมภายใน ๖๐ วัน นับแต่การแจ้งนั้นถึงเด็กหรือมารดาเด็ก ให้สันนิษฐานว่าเด็กหรือมารดาเด็กไม่ให้ความยินยอม ถ้าเด็กหรือมารดาเด็กอยู่นอกประเทศให้ขยายเวลานั้นเป็น ๑๘๐ วัน
ในกรณีที่เด็กหรือมารดาเด็กคัดค้านว่า ผู้ขอจดทะเบียนไม่ใช่บิดา หรือไม่ให้ความยินยอม หรือไม่อาจให้ความยินยอมได้ การจดทะเบียนเด็กเป็นบุตรต้องมีคำพิพากษาของศาล
เมื่อศาลพิพากษาให้บิดาจดทะเบียนเด็กเป็นบุตรได้ และบิดาได้นำคำพิพากษาไปขอจดทะเบียนต่อนายทะเบียน ให้นายทะเบียนดำเนินการจดทะเบียนให้”
ข้อสังเกตุ
ในกรณีที่มารดาเด็กถึงแก่ความตายไปก่อนที่บิดาจะจดทะเบียนรับเด็กเป็นบุตรนั้น เห็นได้ว่าแม้มารดาเด็กจะถึงแก่ความตายไปแล้วก็ตาม บิดาก็ยังสามารถจดทะเบียนรับเด็กเป็นบุตรได้ โดยนำคดีขึ้นมาสู่ศาล เพื่อให้มีคำพิพากษาให้จดทะเบียนเด็กเป็นบุตร เพราะถือว่ามารดาไม่อาจให้ความยินยอมได้ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๑๕๔๘ วรรคสาม
การนำคดีมาสู่ศาลนั้น อาจฟ้องเด็กเป็นจำเลยได้ ในกรณีที่เด็กยังไม่รู้เดียงสาที่จะให้ความยินยอมได้ หรืออาจกระทำเป็นคำร้องของต่อศาลก็ได้ เพื่อให้ศาลมีคำพิพากษาให้จดทะเบียนรับเด็กเป็นบุตรของตน
กรณีผู้ร้องเป็นคนต่างชาติ ประสงค์ขอจดทะเบียนรับรองเด็กให้เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมาย การยื่นคำฟ้องหรือคำร้องต่อศาลต้องปฏิบัติตามมาตรา ๓๑ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ.๒๔๘๑ ด้วย ซึ่งบัญญัติว่า
“การรับเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมาย ให้เป็นไปตามกฎหมายสัญชาติของบิดาในขณะที่รับเป็นบุตร ถ้าหากในขณะนั้นบิดาได้ถึงแก่ความตายเสียแล้ว ก็ให้เป็นไปตามกฎหมายสัญชาติของบิดาขณะที่ถึงแก่ความตาย” เช่น
กรณีผู้ร้องขอจดทะเบียนรับรองเด็กให้เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมาย มีสัญชาติจีน แต่อยู่กินร่วมกับหญิงไทยโดยไม่ได้จดทะเบียนสมรส มีความประสงค์จะจดทะเบียนรับรองเด็กให้เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมาย และมารดาเด็กก็ไม่คัดค้าน ดังนี้ ผู้ร้องสามารถยื่นคำร้องต่อศาลเยาวชนและครอบครัวในเขตอำนาจเพื่อขอให้ศาลมีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องจดทะเบียนรับรองเด็กให้เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายได้ โดยในคำร้องดังกล่าวนี้จะต้องอ้างหลักกฎหมายสัญชาติของผู้ร้องไว้ด้วยว่า “ในกรณีบิดามารดามีการคัดค้านเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างบิดามารดากับบุตร และมีเหตุอันสมควร บิดาหรือมารดาสามารถร้องขอต่อศาลเพื่อยืนยันหรือปฏิเสธความสัมพันธ์ระหว่างบิดามารดากับบุตร” ตามประมวลกฎหมายแพ่งแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน มาตรา ๑๐๗๓
ตัวอย่างคำร้องขอจดทะเบียนรับผู้เยาว์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดา
ข้อ 1. ผู้ร้องมีถิ่นที่อยู่ ณ บ้านเลขที่… หมู่ที่… ตำบล… อำเภอ… จังหวัด… ผู้ร้องเป็นบิดาของเด็กหญิง… ผู้เยาว์ อายุ 4 เดือน เกิดกับนางสาว… ภริยาผู้ร้อง ซึ่งได้อยู่กินฉันสามีภริยากันมาประมาณ 3 ปีแล้ว โดยไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน ปัจจุบันผู้ร้องก็อยู่กินร่วมบ้านเรือนเดียวกับนางสาว… และร่วมกันให้การอุปการะเลี้ยงดูเด็กหญิง… ผู้เยาว์ตลอดมา โดยผู้ร้องยอมให้ระบุในสูติบัตรว่าผู้ร้องเป็นบิดาของผู้เยาว์ ให้เรียกพ่อ แสดงออกเป็นที่รู้กันทั่วไปว่าผู้ร้องและเด็กหญิง… เป็นบิดาและบุตรของกันและกัน รายละเอียดปรากฏตามสำเนาพาสปอร์ตพร้อมคำแปล, สำเนาทะเบียนบ้าน, สำเนาสูติบัตร, ภาพถ่าย เอกสารท้ายคำร้องหมายเลข 1 ถึงหมายเลข 4
ข้อ 2. ผู้ร้องมีความประสงค์จะจดทะเบียนรับรองบุตรรับเด็กหญิง… ผู้เยาว์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของผู้ร้องและให้ผู้เยาว์ใช้นามสกุลของผู้ร้อง โดยที่นางสาว… ก็ให้ความยินยอมและเห็นชอบด้วย รายละเอียดปรากฏตามสำเนาหนังสือยินยอม, สำเนาบัตรประจำตัวประชาชน เอกสารท้ายคำร้องหมายเลข 5 ถึงหมายเลข 6
ผู้ร้องกับนางสาว… ได้ไปติดต่อกับเจ้าหน้าที่ ณ ที่ว่าการอำเภอ… เพื่อขอจดทะเบียนรับรองบุตรผู้เยาว์เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ร้อง แต่มีเหตุขัดข้อง เจ้าหน้าที่ไม่สามารถจัดการให้ได้เนื่องจากบุตรผู้เยาว์ยังไร้เดียงสาอยู่ไม่อาจให้ความยินยอมได้ เจ้าหน้าที่จึงแนะนำให้ผู้ร้องมายื่นคำร้องต่อศาล เพื่อให้มีคำสั่งอนุญาตให้จดทะเบียนได้ไปแสดงเสียก่อนจึงจะจัดการให้ได้
อนึ่ง การรับบุตรผู้เยาว์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดานั้น ตามกฎหมายสัญชาติของบิดาคือประมวลกฎหมายแพ่งแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน มาตรา 1071 และ 1073 ก็ยินยอมให้บิดาสามารถร้องขอต่อศาลเพื่อยืนยันความสัมพันธ์ระหว่างบิดากับบุตรโดยการให้ผู้เยาว์เป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาด้วยเช่นกัน รายละเอียดปรากฏตามสำเนากฎหมายแพ่งแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน เอกสารท้ายคำร้องหมายเลข 7
ด้วยเหตุดังกราบเรียนมาข้างต้น ขอศาลได้โปรดนัดไต่สวนคำร้องและมีคำสั่งให้ผู้ร้องจดทะเบียนรับรองบุตรคือเด็กหญิง… เป็นบุตรโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ร้องด้วย ขอศาลได้โปรดอนุญาต
ควรมิควรแล้วแต่จะโปรด
ผู้เรียบเรียง: ภราดร โรจนเดชานนท์
เครดิตภาพ: https://www.facebook.com/JittawanSukjam
